ośrodki środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej – I poziom referencyjny (2)

Jak to się robi?

Skierowanie

Jedna z moich podstawowych wątpliwości dotyczyła skierowania. Nie mogłem znaleźć aktu, który włączał tę formę świadczeń do grupy bez skierowania. W sprawie skierowań należy jednak sięgnąć do innego aktu niż ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (aktualny tekst jednolity juz te zmiany zawiera – Dz.U. 2020 poz. 1398). Zawiłości aktów prawnych trzymają mnie w permanentnym zdumieniu. Otóż USTAWA z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem rozwiązań w obszarze e-zdrowia (Dz.U. 2019 poz. 1590) – jakby przy okazji w art. 5. wprowadza zmiany do ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 i 1394)

i w pkt 18 tychże zmian ogłasza, że:

Stąd właśnie wiemy, że te zakresy świadczeń gwarantowanych nie wymagają skierowania do realizacji.

Posiadanie skierowania jest jednak mile widziane, ponieważ lekarz wystawiający skierowanie wskazuje przy tym rozpoznanie z zakresu ICD-10. Jest to istotne dla takiego ośrodka, w którego zespole nie ma psychologa klinicznego, a więc nikt nie może postawić diagnozy zgłaszającej się osobie. Inne dokumenty, z którymi ewentualnie zgłosi się opiekun pacjenta, mogą być niewiele znaczące w zakresie kodowania rozpoznania, bo jeśli dziecko ma zdiagnozowany autyzm lub inne zaburzenie, to nie musi być ono bezpośrednim wskazaniem do zajęcia się dzieckiem, ale wynikające z tego jako efekt uboczny trudności z koncentracją, lęki, fobie, nieprawidłowe relacje, itp.

Tu przechodzimy do definicji zespołu i jego kompetencji.

Personel

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 sierpnia 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. 2019 poz. 1640) wskazuje w wymaganiach formalnych:

Świadczeniodawca spełnia wymagania określone w załączniku nr 6 odpowiednio dla każdego świadczenia opieki zdrowotnej realizowanego w zakresie I poziomu referencyjnego, przy czym w skład zespołu terapeutycznego wchodzi co najmniej:

1) psycholog posiadający doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą – równoważnik co najmniej 1 etatu;
2) specjalista w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży lub
osoba posiadająca decyzję ministra właściwego do spraw zdrowia o uznaniu dorobku za równoważny ze zrealizowaniem programu szkolenia specjalizacyjnego w tej dziedzinie, zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2019 r. poz. 786), lub
osoba w trakcie specjalizacji w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży, lub
osoba prowadząca psychoterapię lub
osoba ubiegająca się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty
– równoważnik co najmniej 2 etatów;
3) terapeuta środowiskowy lub
osoba posiadająca certyfikat potwierdzający nadanie kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie terapii środowiskowej dzieci i młodzieży” włączonej do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, o którym mowa w ustawie z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U. z 2018 r. poz. 2153, z późn. zm.), lub
osoba w trakcie szkolenia z terapii środowiskowej dzieci i młodzieży
lub
osoba z udokumentowanym doświadczeniem pracy środowiskowej z dziećmi i młodzieżą
– równoważnik co najmniej 1 etatu.

(Dz.U. 2019 poz. 1640)

Co najmniej – czyli są to wymagania minimalne. Mając świadomość ogromnego deficytu personelu w tym zakresie dopuszcza się więc oprócz psychoterapeuty z certyfikatem także osobę prowadząca psychoterapię. Kto to taki?

Akt podstawowy czyli Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia z dnia 19 czerwca 2019 r.
w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U.2019 poz. 1285) rozpoczyna się listą definicji (§ 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają), a więc…

5) osoba prowadząca psychoterapię – osobę, która spełnia łącznie następujące warunki:
a) posiada tytuł zawodowy lekarza lub tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa, lub magistra po ukończeniu studiów na kierunku psychologii, pedagogiki, resocjalizacji, socjologii albo spełnia warunki określone w art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1026),
b) ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia, prowadzone metodami o udowodnionej naukowo skuteczności, w szczególności metodą terapii psychodynamicznej, poznawczo-behawioralnej lub systemowej, w wymiarze co najmniej 1200 godzin albo przed 2007 r. ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia w wymiarze czasu określonym w programie tego szkolenia,
c) posiada zaświadczenie poświadczające odbycie szkolenia wymienionego w lit. b, zakończonego egzaminem przeprowadzonym przez komisję zewnętrzną wobec podmiotu kształcącego, w skład której nie wchodzą przedstawiciele podmiotu kształcącego, w szczególności powołaną przez stowarzyszenia wydające certyfikaty psychoterapeuty, zwane dalej „certyfikatem psychoterapeuty”;

czyli wcale nie ktokolwiek skądkolwiek…

Zakres udzielanych świadczeń

Rozporządzenie, oprócz zmian wymagań w zakresie personelu dla niektórych już istniejących zakresów, stanowi, że…

§ 1. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. poz. 1285) wprowadza się następujące zmiany:

3) dodaje się załącznik nr 8 w brzmieniu określonym w załączniku do niniejszego rozporządzenia.

A załącznik określa warunki szczegółowe m. in. dla ośrodka zakres złożone ze świadczeń:

1. Porada psychologiczna diagnostyczna.
2. Porada psychologiczna.
3. Sesja psychoterapii indywidualnej.
4. Sesja psychoterapii rodzinnej.
5. Sesja psychoterapii grupowej.
6. Sesja wsparcia psychospołecznego.
7. Wizyta, porada domowa lub środowiskowa miejscowa lub zamiejscowa, realizowana w ramach poradni psychologicznej przez osoby udzielające świadczeń opieki zdrowotnej w ramach I poziomu referencyjnego.

Jest to lista. Dla wszystkich innych zakresów Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. 2019 poz. 1285) określa w kolejnych załącznikach definicje świadczeń, np.

załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

i tam, np. dla najbardziej zbliżonego dla zakresu świadczeń gwarantowanych w rodzaju: Świadczenia psychiatryczne ambulatoryjne dla dzieci i młodzieży – porady, wizyty domowe lub środowiskowe, sesje psychoterapii, programy (pkt 2) jest wyliczenie:

Nazwa i zakres świadczenia gwarantowanego w pkt 2świadczenie w ośrodku
1) porada lekarska diagnostyczna
2) porada lekarska terapeutyczna
3) porada lekarska kontrolna
4) porada psychologiczna diagnostyczna –x
5) porada psychologicznax
6) porada kompleksowo – konsultacyjna dla osób z autyzmem dziecięcym
7) sesja psychoterapii indywidualnejx
8) sesja psychoterapii rodzinnejx
9) sesja psychoterapii grupowejx
10) sesja wsparcia psychospołecznegox
11) wizyta, porada domowa lub środowiskowax
12) program terapeutyczno – rehabilitacyjny dla osób z autyzmem dziecięcym

Pielęgniarka?

Wydawałoby się, że można bez przeszkód skorzystać z tej definicji świadczeń na rzecz ośrodka, ale jest pewna wątpliwość – zdefiniowana w pkt 2 – 11) wizyta, porada domowa lub środowiskowa – wizyta, porada diagnostyczna, terapeutyczna lub psychologiczna udzielana w miejscu pobytu świadczeniobiorcy; – wymaga realizacji przez

Personel:
1) lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży lub psychiatrii dziecięcej lub
2) lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii, lub
3) lekarz, który posiada specjalizację I stopnia w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, lub
4) lekarz, który posiada specjalizację I stopnia w dziedzinie psychiatrii, lub
5) psycholog w zespole z pielęgniarką.

Czyli błędne domniemanie. Właściwym zakresem jest lista definicji z pozycji 6:

Lp. 6: Świadczenia psychologiczne – porady lub sesje
psychoterapii

OK, ale to lista:

Nazwa i zakres świadczenia gwarantowanego w pkt 6świadczenie w ośrodku
1) porada psychologiczna diagnostyczna –x
2) porada psychologicznax
3) sesja psychoterapii indywidualnejx
4) sesja psychoterapii rodzinnejx
5) sesja psychoterapii grupowejx
6) sesja wsparcia psychospołecznegox

A gdzie jest poz. 7 – Wizyta, porada domowa lub środowiskowa miejscowa lub zamiejscowa, realizowana w ramach poradni psychologicznej przez osoby udzielające świadczeń opieki zdrowotnej w ramach I poziomu referencyjnego.

Dlaczego Minister Zdrowia nie opublikował oddzielnej definicji świadczeń dla ośrodka – nie wiem. To świadczenie jest opisane z kolei w pozycji 8 załącznika czyli:

Leczenie środowiskowe (domowe)

– porady, wizyty domowe lub środowiskowe, sesje psychoterapii, udzielane w środowisku zamieszkania, ujęte w kompleksowy program terapeutyczny; realizowane przez zespół leczenia środowiskowego lub domowego w ramach kompleksowej opieki nad świadczeniobiorcą i jego rodziną

Z tej listy dotyczy nas tylko podpunkt 6:

6) wizyta, porada domowa lub środowiskowa – wizyta, porada diagnostyczna terapeutyczna lub psychologiczna udzielana w
miejscu pobytu świadczeniobiorcy, kontynuująca leczenie według ustalonego planu terapeutycznego, dotycząca także rodzin lub
opiekunów i obejmująca:
a) ocenę postępu leczenia,
b) realizację i koordynację zadań zaplanowanych w indywidualnym planie leczenia;

x

którą mogą wykonywać:

Personel:
1) lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii lub
lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży lub
lekarz, który posiada specjalizację I stopnia w dziedzinie psychiatrii lub w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, lub
lekarz w trakcie specjalizacji w dziedzinie psychiatrii lub
lekarz w trakcie specjalizacji w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, lub
psycholog, lub
pielęgniarka, lub
terapeuta środowiskowy – samodzielnie lub w zespole z innym pracownikiem albo
2) zespół przeszkolony w zakresie diagnostyki i terapii osób z autyzmem: lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii, specjalista psychologii klinicznej lub psycholog kliniczny, pedagog specjalny, logopeda.

porada psychologiczna diagnostyczna

To świadczenie można realizować pod warunkiem posiadania w potencjale osobowym psychologa klinicznego lub z doświadczeniem klinicznym, ponieważ dla tego punktu jest wymagany:

Personel:
1) specjalista psychologii klinicznej lub psycholog kliniczny lub
2) psycholog w trakcie specjalizacji w dziedzinie psychologia kliniczna, lub
3) psycholog z udokumentowanym co najmniej dwuletnim doświadczeniem w pracy klinicznej.

I wracamy do problemu rozpoznania ICD-10

Wskazania do realizacji świadczenia gwarantowanego przez ośrodek to:

Zaburzenia nerwicowe, związane ze stresem i pod postacią somatyczną (F40-F48);
Zespoły behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi (F50-F59);
Zaburzenia osobowości i zachowania dorosłych (F60-F69);
Zaburzenia zachowania i emocji rozpoczynające się zwykle w dzieciństwie i w wieku młodzieńczym (F90-F98).

Jak widać, nie wszystkie kody ICD-10, które dostarczy nam opiekun dziecka, zawarte w dotychczasowej dokumentacji medycznej możemy użyć.

W Organizacji udzielania świadczeń wymieniono wyraźnie:

1. Przyjęcie świadczeniobiorcy w celu realizacji świadczeń:
1) pierwsza porada lub wizyta następuje w okresie do 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia do świadczeniodawcy, z wyłączeniem sytuacji niezależnych od świadczeniodawcy;
2) rozpoznanie Z03 lub Z03 z rozszerzeniami stosuje się do rozpoznań wstępnych, które można wykluczyć po przeprowadzeniu badań i nie stanowi to podstawy do zakończenia diagnostyki lub leczenia.

Jakże więc prowadzić ośrodek bez diagnozy beneficjentów umowy? Psycholog nie-kliniczny diagnozy postawić nie może, więc albo pacjent trafia z diagnozą albo stosujemy rozpoznanie Z03 – Obserwacja medyczna i ocena przypadków podejrzanych o chorobę lub stany podobne

Obejmuje: osoby, u których występują pewne objawy lub oznaki nieprawidłowego stanu, który wymaga zbadania, lecz u których po zbadaniu i obserwacji nie stwierdzono konieczności dalszej terapii i opieki medycznej
Nie obejmuje: osoby z podejrzeniem choroby, u których nie postawiono rozpoznania (Z71.1)

Można rozwinąć kod do Z03.2 – Obserwacja w kierunku podejrzewanych zaburzeń umysłowych i zaburzeń zachowania, bo Centrum e-Zdrowia w publikacji Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych – ICD-10 (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems – ICD-10) – objaśnia Z03.2 następująco:

Obserwacja w przypadku:
– zachowań aspołecznych, piromanii, działania w gangach, kradzieży sklepowych
– bez cech zaburzeń psychicznych

W przypadku podejrzenia występowania cech zaburzeń psychicznych personel ośrodka powinien przekazać pacjenta do właściwej jednostki medycznej pod opiekę lekarską. Nieźle, prawda?

Ten wpis został opublikowany w kategorii psychiatria i oznaczony tagami . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Co o tym myślisz?

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s